Przejdź do treści
Strona główna » Satysfakcja z pracy. Co naprawdę lubisz w pracy, poznasz po momentach, nie po nazwie stanowiska

Satysfakcja z pracy. Co naprawdę lubisz w pracy, poznasz po momentach, nie po nazwie stanowiska

    Na pytanie „czy lubisz swoją pracę?” większość ludzi odpowiada ogólnikiem. Tymczasem badania pokazują, że zadowolenie z pracy siedzi w szczegółach: w metaanalizie 259 badań i prawie 220 tysięcy pracowników cechy samej pracy, takie jak samodzielność, wsparcie ludzi czy informacja zwrotna, wyjaśniały średnio 43% różnic w postawach i zachowaniach zawodowych (Humphrey, Nahrgang i Morgeson, 2007). Ten tekst pomoże ci rozłożyć własną pracę na konkretne momenty i sprawdzić, które z nich naprawdę dają ci satysfakcję.

    Opisana sytuacja jest złożona z kilku podobnych rozmów i zmieniona tak, by nikt nie był rozpoznawalny.

    Marta, specjalistka w dziale finansów, przyszła z pytaniem, czy powinna zmienić zawód. „Niby lubię tę pracę, ale nie wiem, za co” – powiedziała. Poprosiłem, żeby przez dwa tygodnie zapisywała jedną rzecz dziennie, po której czuła się dobrze. Na liście nie było ani jednego zestawienia finansowego. Było za to: „wytłumaczyłam stażystce, skąd się bierze ta różnica w bilansie”, „przeprojektowałam szablon raportu, wszyscy teraz z niego korzystają”, „szefowa poprosiła mnie o zdanie przy nowym procesie”. Marta nie lubiła liczb. Lubiła uczyć, ulepszać i być pytaną o zdanie. To zmieniło pytanie z „jaki zawód?” na „gdzie tego jest więcej?”.

    Dlaczego trudno powiedzieć, co lubisz w pracy?

    Trudno, bo oceniamy pracę jako całość, a satysfakcja pojawia się w krótkich, konkretnych momentach. Pytanie o całość zwraca uśrednioną odpowiedź: „jest w porządku”, „męczy mnie”.

    Dodatkowo nazwa stanowiska podpowiada fałszywą odpowiedź. „Jestem księgowym, więc pewnie lubię liczby”. A może lubisz moment, w którym chaos w dokumentach układa się w spójną całość? To ta sama praca, ale zupełnie inna wskazówka na przyszłość. Pierwsza prowadzi tylko do księgowości. Druga prowadzi wszędzie tam, gdzie ktoś musi uporządkować bałagan.

    Co w pracy daje satysfakcję według badań?

    Najsilniej z zadowoleniem z pracy wiązały się samodzielność i wsparcie ze strony innych ludzi. Ważne były też informacja zwrotna, różnorodność zadań i poczucie, że praca ma znaczenie dla innych (Humphrey i wsp., 2007).

    Ta sama metaanaliza pokazała coś, o czym rzadko się mówi przy wyborze zawodu: cechy społeczne pracy, czyli wsparcie, współzależność, kontakt z ludźmi spoza zespołu, wyjaśniały dodatkowo znaczną część zadowolenia, ponad to, co wynikało z samych zadań. Innymi słowy, nie tylko co robisz, ale z kim i w jakich warunkach. Autorzy zauważyli też, że upraszczanie stanowisk dla wydajności wiązało się z gorszymi ocenami pracy i mniejszym zadowoleniem.

    Z tych danych wynika praktyczna lista kategorii, w których warto szukać swoich przyjemności w pracy:

    • Samodzielność: decydujesz, jak i kiedy coś zrobić.
    • Ludzie: wspierasz innych, uczysz, współpracujesz, jesteś pytany o zdanie.
    • Znaczenie: widzisz, że to, co zrobiłeś, komuś pomogło.
    • Informacja zwrotna: wiesz, czy poszło dobrze, i możesz się poprawić.
    • Różnorodność: używasz różnych umiejętności, a nie jednej przez cały dzień.
    • Rozwiązywanie problemów: zadanie jest na tyle trudne, że wymaga myślenia.

    Nikt nie potrzebuje wszystkich sześciu w równym stopniu. Dla jednej osoby najważniejsza będzie samodzielność, dla innej ludzie. Właśnie dlatego warto znać własną kolejność.

    Paradoks pracy: dlaczego w pracy bywa lepiej, niż nam się wydaje?

    W pracy częściej doświadczamy pełnego zaangażowania niż w czasie wolnym, a mimo to w pracy częściej chcielibyśmy być gdzie indziej. Tak wyglądały wyniki klasycznego badania Csikszentmihalyiego i LeFevre (1989).

    Badacze przez tydzień losowo przywoływali sygnałem 78 pracujących dorosłych i pytali, co robią i jak się czują. Stan przepływu, czyli pochłonięcia zadaniem, w którym wyzwanie pasuje do umiejętności, zdarzał się znacznie częściej w pracy niż w czasie wolnym. Mimo to w czasie wolnym ludzie byli bardziej skłonni chcieć robić to, co właśnie robią. Autorzy tłumaczyli to tym, że pracę odbieramy jako przymus i przez to nie zauważamy w niej dobrych chwil.

    To ma praktyczną konsekwencję. Jeśli zapytasz siebie ogólnie „czy lubię pracę?”, odpowiedź zostanie zabarwiona poczuciem obowiązku. Jeśli zapytasz o konkretne momenty, zobaczysz więcej.

    Dziennik momentów: pięć kroków do sprawdzenia, co naprawdę lubisz w pracy.
    Dziennik momentów: pięć kroków do sprawdzenia, co naprawdę lubisz w pracy.

    Jak sprawdzić, co naprawdę lubisz w swojej pracy?

    Najprościej zbierać dane przez dwa tygodnie, zamiast próbować odpowiedzieć z pamięci. Pamięć wygładza szczegóły, notatki je zachowują.

    1. Codziennie zapisz jeden moment, w którym czas ci szybko zleciał albo byłeś z siebie zadowolony. Jedno, dwa zdania.
    2. Nazwij go czasownikiem: tłumaczyłem, porządkowałem, przekonywałem, naprawiałem, wymyślałem, pomagałem.
    3. Dopisz warunki: sam czy z kimś, pod presją czasu czy spokojnie, z jasnym celem czy z dużą swobodą.
    4. Po dwóch tygodniach pogrupuj zapiski według czasowników i warunków. Co się powtarza?
    5. Ułóż ranking od najważniejszej do najmniej ważnej przyjemności. Każda praca będzie wymagała kompromisu, więc dobrze wiedzieć, z czego nie chcesz rezygnować.

    Równolegle zapisuj momenty, które cię wyczerpały. Tu też szukaj czasownika. Często okazuje się, że męczy nas nie cała praca, tylko jedna czynność, która zajmuje za dużo miejsca. Wtedy zamiast zmieniać zawód można spróbować przebudować obecną pracę albo poszukać tej samej czynności w innym miejscu. Jeśli właśnie zmieniłeś pracę i nie jesteś pewien, czy to był dobry ruch, pomocny może być tekst o tym, dlaczego dołek po kilku miesiącach bywa etapem.

    Czego z tych danych nie wolno wyciągać?

    • 43% to średnia z wielu cech i wielu wyników. Nie znaczy, że zmiana jednej cechy pracy poprawi twoje zadowolenie o 43%. Do tego większość badań w tej metaanalizie była przekrojowa i opierała się na samoopisie, więc nie przesądza o przyczynach.
    • Badanie przepływu objęło 78 osób przez tydzień. To pionierska praca, ale mała próba. W nowszym badaniu 100 pracowników przepływ również był w pracy wysoki, choć tylko nieznacznie wyższy niż przy aktywnym spędzaniu wolnego czasu, a w czasie wolnym ludzie czuli się szczęśliwsi (Engeser i Baumann, 2016). Paradoks pracy jest więc mniejszy, niż sugerowały pierwsze wyniki.
    • Lubiana czynność to nie gwarancja dobrej pracy. Nawet idealne zadania nie wynagrodzą przemocowego szefa, braku pieniędzy czy chronicznego przeciążenia.
    • Dziennik nie zastąpi diagnozy. Jeśli nic nie daje ci satysfakcji ani w pracy, ani poza nią, to może być sygnał obniżonego nastroju, a nie złego wyboru zawodu.

    Kompas TSR: pytania, które możesz zadać sobie sam

    • Wyjątki: Kiedy ostatnio wychodziłeś z pracy z poczuciem, że to był dobry dzień? Co się wtedy wydarzyło, co zrobiłeś ty?
    • Skala: Na skali od 0 do 10, ile w twoim tygodniu jest czynności, które lubisz? Co musiałoby się zmienić, żeby było o jeden punkt więcej?
    • Preferowana przyszłość: Gdyby jutro twoja praca składała się w większym stopniu z rzeczy, które lubisz, po czym poznałbyś to jako pierwszy? Po czym poznaliby to twoi współpracownicy?
    • Zasoby: Która z twoich ulubionych czynności przydałaby się w zupełnie innym miejscu pracy?

    Jeden mały krok

    Dziś wieczorem zapisz jeden moment z dzisiejszego dnia pracy, który był choć trochę przyjemny, i nazwij go jednym czasownikiem. Jutro zrób to samo. Po tygodniu przeczytaj listę.

    Najczęstsze pytania

    Co zrobić, jeśli w mojej pracy nie ma nic, co lubię?
    Najpierw sprawdź, czy to dotyczy tylko pracy. Jeśli nic nie cieszy cię także poza nią, porozmawiaj z lekarzem albo terapeutą. Jeśli dotyczy tylko pracy, dziennik pomoże ustalić, czego brakuje: ludzi, samodzielności, znaczenia czy wyzwań.

    Czy można polubić pracę, której się nie lubi?
    Czasem tak, jeśli da się zwiększyć udział lubianych czynności albo zmienić warunki, na przykład zyskać więcej samodzielności. Nie zawsze się to udaje i wtedy zmiana pracy jest rozsądnym wyborem, a nie porażką.

    Czym różni się satysfakcja z pracy od pasji?
    Satysfakcja dotyczy tego, jak się czujesz w pracy na co dzień. Pasja to silne zaangażowanie w jakąś dziedzinę. Można mieć satysfakcjonującą pracę bez pasji i pasję bez satysfakcjonującej pracy.

    Ile czasu prowadzić dziennik?
    Dwa tygodnie zwykle wystarczą, żeby zobaczyć powtarzające się wzory. Dobrze, jeśli obejmą zarówno spokojne, jak i trudne dni.

    Czasem łatwiej zobaczyć własne wzory w rozmowie niż na kartce. W terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach szukamy właśnie tego: kiedy już jest trochę lepiej i co wtedy robisz. Jeśli praca coraz bardziej ci ciąży, umów się na konsultację online.

    Źródła

    • Humphrey, S. E., Nahrgang, J. D., Morgeson, F. P. (2007). Integrating motivational, social, and contextual work design features: A meta-analytic summary and theoretical extension of the work design literature. Journal of Applied Psychology, 92(5), 1332–1356. doi:10.1037/0021-9010.92.5.1332
    • Csikszentmihalyi, M., LeFevre, J. (1989). Optimal experience in work and leisure. Journal of Personality and Social Psychology, 56(5), 815–822. doi:10.1037/0022-3514.56.5.815
    • Engeser, S., Baumann, N. (2016). Fluctuation of flow and affect in everyday life: A second look at the paradox of work. Journal of Happiness Studies, 17, 105–124. doi:10.1007/s10902-014-9586-4

    Jeśli to Twoja sytuacja

    Rozmowa zamiast kolejnego artykułu

    Czytanie pomaga zrozumieć, ale zmiana zaczyna się zwykle w rozmowie. Umów bezpłatne 15 minut i sprawdź, czy mogę pomóc. Bez zobowiązań.

    Z bazy wiedzy: Poczucie własnej wartości – kompletny przewodnik  ·  Jak zbudować pewność siebie – krok po kroku