Przejdź do treści
Strona główna » Pierwsza sesja terapii. Co się na niej dzieje i po czym poznać, że terapeuta do ciebie pasuje

Pierwsza sesja terapii. Co się na niej dzieje i po czym poznać, że terapeuta do ciebie pasuje

    W metaanalizie 295 badań i ponad 30 tysięcy pacjentów Christoph Flückiger i współpracownicy pokazali, że jakość współpracy z terapeutą wiąże się z wynikiem terapii niezależnie od podejścia, kraju i rodzaju problemu. Pierwsza sesja terapii jest pierwszym sprawdzeniem tej współpracy. I to z obu stron, nie tylko ze strony terapeuty.

    Marta (postać złożona z kilku historii, zmieniona tak, by nikt nie był rozpoznawalny) przez trzy dni przed pierwszą sesją robiła notatki. Bała się, że jej problem jest „za mało poważny”, że się rozpłacze i że terapeuta ją oceni. Po spotkaniu powiedziała: „Myślałam, że będę musiała opowiedzieć całe życie od początku. A rozmawialiśmy głównie o tym, czego chcę”.

    Co dzieje się na pierwszej sesji terapii?

    Rozmawiasz z terapeutą o tym, co cię sprowadza i czego chcesz, a on wyjaśnia, jak wygląda współpraca. Nie ma testów do zdania ani pytań z dobrą odpowiedzią.

    Przebieg zależy od podejścia, ale zwykle pierwsze spotkanie obejmuje:

    • Powód przyjścia. Co się dzieje, od kiedy i dlaczego zgłaszasz się właśnie teraz.
    • Cel. Po czym poznasz, że terapia ci pomaga. W terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach to pytanie pada bardzo wcześnie.
    • Kontekst. Najważniejsze informacje o twoim życiu, zdrowiu i ludziach wokół. Nie całą historię naraz, tylko to, co potrzebne na start.
    • Zasady. Poufność i jej granice, długość i częstotliwość sesji, odwoływanie spotkań, płatności.

    Możesz mówić tyle, ile chcesz. Jeśli jakiś temat jest na razie za trudny, wystarczy powiedzieć „o tym jeszcze nie chcę mówić”. Dobry terapeuta to uszanuje.

    Czy trzeba się przygotować do pierwszej sesji?

    Nie trzeba. Pomaga jednak kilka minut zastanowienia, bo trzy proste pytania porządkują rozmowę lepiej niż długa lista notatek.

    1. Co sprawiło, że zgłaszasz się teraz, a nie pół roku temu?
    2. Po czym, w zwykły dzień, poznasz, że terapia ci pomaga?
    3. Czego się obawiasz, myśląc o terapii?

    Jeśli na żadne nie umiesz odpowiedzieć, to też jest w porządku. O tym, że „nie wiem, co mi jest” to dobry początek terapii, pisałem osobno. Przy sesji online zadbaj jeszcze o spokojne miejsce, słuchawki i to, żeby nikt nie wszedł w trakcie.

    O co zapytać terapeutę na pierwszym spotkaniu?

    O wszystko, co pomoże ci zdecydować, czy chcesz pracować z tą osobą. Pytania nie są nietaktem, tylko częścią współpracy.

    Warto zapytać:

    • W jakim podejściu pracujesz i jak to będzie wyglądało w moim przypadku?
    • Jakie masz przygotowanie i czy korzystasz z superwizji?
    • Jak będziemy sprawdzać, czy terapia działa?
    • Ile mniej więcej może potrwać praca nad tym, z czym przychodzę?
    • Kiedy tajemnica zawodowa może zostać złamana?
    • Co mam zrobić, jeśli coś w naszej pracy nie będzie mi odpowiadać?

    Mówienie o swoich oczekiwaniach ma znaczenie. Joshua Swift i współpracownicy połączyli 53 badania z udziałem ponad 16 tysięcy osób. Gdy terapia uwzględniała preferencje klienta, na przykład co do formy pracy, osoby rzadziej ją przerywały, a wyniki były nieco lepsze niż wtedy, gdy dostawały formę, której nie chciały.

    Po czym poznać, że terapeuta do ciebie pasuje?

    Po tym, że rozumiecie podobnie cel, zgadzacie się co do sposobu pracy i czujesz, że możesz mówić szczerze. Nie po tym, że od pierwszej chwili jest miło.

    Badacze opisują współpracę terapeutyczną właśnie przez te trzy elementy: wspólny cel, zgodę co do zadań i więź. W metaanalizie Flückigera jej związek z wynikiem terapii wyniósł r = 0,28, a w terapii przez internet był praktycznie taki sam. Więcej o tym, jak wygląda terapia online, znajdziesz w osobnym tekście.

    Po pierwszej sesji zadaj sobie trzy pytania. Czy terapeuta zrozumiał, z czym przychodzę? Czy wiem, jak będziemy pracować? Czy da się powiedzieć tej osobie coś trudnego? Jeśli odpowiedź na wszystkie brzmi „raczej nie”, warto o tym porozmawiać na drugiej sesji albo poszukać kogoś innego.

    Infografika: pierwsza sesja terapii. Co się dzieje: z czym przychodzisz, czego chcesz, trochę kontekstu, zasady i poufność. O co zapytać: jak pracujesz, jak sprawdzimy postępy, ile to potrwa, kiedy tajemnica nie obowiązuje. Czy pasujemy: wspólny cel, zgoda co do sposobu pracy, mogę mówić szczerze. Nie musisz wiedzieć, od czego zacząć. Wystarczy przyjść.
    Pierwsza sesja to rozmowa o tym, czego chcesz, i sprawdzenie, czy możecie razem pracować. Na podstawie: Flückiger i wsp., 2018; Swift i wsp., 2018.

    Co, jeśli po pierwszej sesji czuję się gorzej?

    Zmęczenie i poruszenie po pierwszej sesji są częste. Zwykle znaczą, że rozmowa dotknęła czegoś ważnego, a nie że terapia ci szkodzi.

    Mówienie o trudnych sprawach na głos, często po raz pierwszy, kosztuje. Zaplanuj po sesji kilkanaście minut spokoju zamiast od razu wracać do pracy. Jeśli jednak po kilku spotkaniach nadal nie czujesz współpracy albo masz poczucie, że ktoś cię ocenia, powiedz o tym terapeucie wprost. To dla niego cenna informacja. O tym, kiedy warto poczekać, a kiedy coś zmienić, piszę w tekście „Terapia nie pomaga?”.

    Czego z tych danych nie wolno wyciągać

    • Związek współpracy z wynikiem to korelacja. Częściowo może działać w drugą stronę: osobom, którym się poprawia, łatwiej dobrze ocenić relację z terapeutą.
    • r = 0,28 to związek umiarkowany. Współpraca jest ważna, ale nie przesądza o wszystkim. Liczą się też problem, z którym przychodzisz, twoja sytuacja życiowa i umiejętności terapeuty.
    • Pierwsze wrażenie to jeszcze nie współpraca. W badaniach mierzono ją zwykle po kilku sesjach. Jedna niezręczna rozmowa nie przekreśla terapii, a jedna miła nie gwarantuje sukcesu.
    • Badania nad preferencjami są zróżnicowane. Efekt zależał od rodzaju badania i problemu klientów, więc nie każda preferencja ma takie samo znaczenie.

    Kompas TSR: pytania przed pierwszą sesją

    W terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach zaczynamy od przyszłości, a nie od listy problemów. Te pytania możesz zadać sobie jeszcze przed spotkaniem:

    1. Preferowana przyszłość. Wyobraź sobie, że terapia już pomogła. Co robisz inaczej w zwykły wtorek? Kto to zauważy pierwszy?
    2. Skala. Na skali od 0 do 10, gdzie 10 oznacza, że jest tak, jak chcesz, gdzie jesteś dziś? Co sprawia, że nie niżej?
    3. Wyjątki. Kiedy ostatnio twój problem był choć trochę mniejszy? Co wtedy było inaczej?
    4. Zasoby. Co już robisz, żeby sobie radzić? Co z tego warto zachować?
    5. Następny punkt. Po czym poznasz po kilku sesjach, że jesteś o jeden punkt wyżej?

    Jeden mały krok

    Zapisz jedno zdanie zaczynające się od słów „Chciałabym, żeby terapia pomogła mi…” albo „Chciałbym, żeby terapia pomogła mi…”. Weź je na pierwszą sesję. Nie musi być mądre ani precyzyjne. Wystarczy, że będzie twoje.

    Najczęstsze pytania

    Ile trwa pierwsza sesja terapii?
    Zwykle tyle samo co kolejne, najczęściej około 50 minut. Niektórzy terapeuci umawiają pierwsze spotkanie jako dłuższą konsultację. Warto zapytać o to przy zapisie.

    Czy na pierwszej sesji muszę opowiedzieć o wszystkim?
    Nie. Mówisz o tym, o czym chcesz mówić. Trudniejsze tematy mogą poczekać, aż poczujesz się w tej relacji bezpieczniej.

    Czy terapeuta komuś przekaże to, co powiem?
    Terapeutę obowiązuje tajemnica zawodowa. Istnieją od niej wyjątki określone w prawie i zasadach etyki, na przykład bezpośrednie zagrożenie życia. Zapytaj o nie na pierwszym spotkaniu. Jeśli martwisz się, czy o terapii dowie się twoja firma, przeczytaj tekst „Czy pracodawca dowie się o terapii?”.

    Czy pierwsza sesja do czegoś zobowiązuje?
    Nie. Po pierwszym spotkaniu możesz zdecydować, że chcesz pracować dalej, że potrzebujesz czasu do namysłu albo że wolisz poszukać kogoś innego.

    Jeśli zastanawiasz się, czy terapia jest dla ciebie, możemy zacząć od jednej konsultacji online. Porozmawiamy o tym, z czym przychodzisz i czego chcesz, a potem zdecydujesz, czy chcesz iść dalej. Umów pierwszą sesję.

    Źródła

    • Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. doi:10.1037/pst0000172
    • Swift, J. K., Callahan, J. L., Cooper, M., Parkin, S. R. (2018). The impact of accommodating client preference in psychotherapy: A meta-analysis. Journal of Clinical Psychology, 74(11), 1924–1937. doi:10.1002/jclp.22680

    Jeśli to Twoja sytuacja

    Rozmowa zamiast kolejnego artykułu

    Czytanie pomaga zrozumieć, ale zmiana zaczyna się zwykle w rozmowie. Umów bezpłatne 15 minut i sprawdź, czy mogę pomóc. Bez zobowiązań.

    Z bazy wiedzy: Poczucie własnej wartości – kompletny przewodnik  ·  Jak zbudować pewność siebie – krok po kroku